Je kan maar zorgen voor een ander als je zorgt voor jezelf

Je kan maar zorgen voor een ander als je zorgt voor jezelf. Meer nog, je kan niet zorgen voor een ander als je geen zorg draagt voor jezelf. Denk maar aan de veiligheidsinstructies die gegeven worden bij een ongeval of ramp: blijf kalm, breng eerst jezelf in veiligheid en zorg dan pas voor de slachtoffers. Nochtans kregen veel mensen in hun opvoeding mee dat aan jezelf denken egoïstisch is, dat het onbeleefd is om eerst voor jezelf te zorgen en dan pas voor een ander. Ouders, vrijwilligers, zorgdragers en zorgverleners cijferen zichzelf voortdurend weg om aan de noden van een ander tegemoet te komen. Dit is met de beste bedoelingen, maar ze beseffen niet dat dit net negatieve gevolgen kan hebben.

Als we onszelf zo leeg geven en niet regelmatig ons emmertje terug vullen met energie, wordt de kleinste inspanning te veel. Dit zorgt voor frustraties, ergernissen, ruzies en conflicten. Hoe kan je dat emmertje vullen? Door te doen waar je behoefte aan hebt, door ervoor te zorgen dat jouw noden gelenigd worden. ‘Ik heb echt geen tijd om eens rustig te gaan zitten niksen, om op het gemak koffie te drinken, iets te doen dat ik leuk vind.’ Maar 5 minuten tijd nemen voor jezelf kan ervoor zorgen dat een lastig karwei vlotter gaat dan verwacht en levert je dus tijdswinst op. Het hoeft soms niet veel te zijn, af en toe iets doen wat je energie geeft. Zorgen voor anderen wordt lichter en makkelijker wanneer je je er bewust van bent wat JIJ nodig hebt. En als je ontdekt hebt wat je nodig hebt, zorg er dan voor dat je dat ook neemt of krijgt. Je verliest minder snel je geduld wanneer je goed voor jezelf zorgt, je kan meer verdragen, hebt meer energie,… Word je bewust van wat jouw noden en behoeftes zijn, plan me-time in je agenda, durf nee te zeggen en hulp te vragen als het even niet lukt.

Ik begrijp dat dit makkelijker gezegd dan gedaan is. We zijn namelijk zo gewoon onszelf weg te cijferen dat het moeilijk is dit vertrouwde patroon te doorbreken. Maar HET KAN EN HET MAG!!! Sta jezelf toe jezelf af en toe te verzorgen en te verwennen. Het kan een extra motivatie zijn als we beseffen dat wij, volwassenen, de kinderen voorleven hoe zij het later moeten doen. Als wij niet goed voor onszelf zorgen, is dat de levensles die wij hen meegeven. Laat ons proberen het patroon van het verleden te doorbreken en anderen helpen goed voor zichzelf te zorgen door het hen voor te doen.

Lees meer

Mevrouw, hoe weet ik of mijn kind hulp nodig heeft?

foto (12)

Een tijdje geleden sprak een mevrouw me aan met de vraag: hoe weet ik nu of mijn kind hulp nodig heeft? Een goede vraag, waar ik niet zomaar een antwoord op heb. Een vraag waarvan het antwoord ook niet voor iedereen hetzelfde is.

Als ouder ken je je kind het best en voel je meestal wel aan wanneer er iets scheelt. Vaak zeggen kinderen niets maar zie je het wel aan hun gedrag. Ze praten via hun gedrag, goed of slecht, opvallend of onopvallend.

Wanneer je als ouder merkt dat het gedrag van je kind verandert, kan je je eerst afvragen of er iets veranderd of gebeurd is waar je weet van hebt. Is er een nieuwe juf of klasgenoot, is er een routine veranderd, is er een voor je kind belangrijk verlies geweest, is er ergens ruzie geweest, heeft je kind iets gezien of gehoord waarvan het overstuur kan zijn,…..? Of staat er zoiets in de nabije toekomst te wachten?

Een tweede stap is dat je met je kind probeert te praten, aangepast aan de leeftijd en het niveau van het kind natuurlijk. Zoek een rustig moment en een rustige plaats. Sta open voor wat je kind te vertellen heeft. Ga er dus niet zomaar van uit dat jouw bevindingen de juiste zijn. Misschien scheelt er niets, is er niet gebeurd. Misschien denk je de oorzaak gevonden te hebben, maar scheelt er toch iets anders. Misschien is je kind nog niet klaar om er over te praten. Zet de deur dus op een kier en nodig je kind uit om die deur te openen. Creëer een sfeer waar je kind het gevoel krijgt dat het mag praten, maar niet verplicht is. Wanneer je kind je in vertrouwen neemt, wees dan voorzichtig zodat je dit vertrouwen niet beschaamt. Oordeel en veroordeel niet, luister en zoek vooral wat er tussen de lijnen misschien niet gezegd wordt, zoek wat er achter een bepaald gedrag kan zitten,…. Maar dwing je kind niet. Misschien is dit eerste gesprek niet succesvol, misschien was je kind zich er niet van bewust dat er iets aan de hand was, maar heeft je kind nu wel het gevoel dat het kan komen praten, als het daar zelf klaar voor is.

Help je kind tenslotte zoeken naar oplossingen. Maar laat het zelf oplossingen voorstellen. Meestal zijn kinderen meer gemotiveerd voor de oplossingen die ze zelf gevonden hebben dan voor diegene die opgelegd worden.

Is dit dan een antwoord op de vraag van die mevrouw? Neen, ik denk het niet. Maar misschien maakt het wel duidelijk dat je zelf al een aantal stappen kan zetten. Dat je een klimaat kan creëeren thuis waar dingen bespreekbaar worden. Maar op elk moment, bij elke stap, is het ok om hulp te vragen. Niemand is supermama en superpapa en heeft voor alles altijd een oplossing. Ik merk vaak dat ouders die zich bij mij aanmelden, eigenlijk zelf al een oorzaak of oplossing hebben. Maar ze willen graag bevestiging dat dit klopt. Vaak vinden ouders zelf een oplossing in gesprek met mij omdat ik dingen samenvat, in een ander perspectief plaats of bevraag zonder oordeel. En als er een stap is die moeilijk te nemen is, voor jou als ouder of voor je kind, kan je een coach zoeken, die jou helpt je doel te bereiken.

Ik leg dit cliënten uit als het beklimmen van een berg. Het topje van de berg is het doel dat je wil bereiken. Jij en je kind zijn de bergbeklimmers. Jullie bepalen welke weg gevolgd wordt: steil, in stukjes, intensief of langzaamaan. Ik, als coach, begeleid jullie maar. Ik doe niets in jullie plaats, je moet het zelf doen. Maar ik ken soms wel een ‘short cut’, een kortere, snellere weg. Ik kan soms aan je klimtouw trekken of wat bagage uit je rugzak halen waardoor het makkelijker klimmen wordt. Jij blijft de gids, ik volg en help waar nodig.

Lees meer

Mama, mag ik een toverdoos?

Ik heb een dochter van 5 en een zoon van 3. Mijn vader overleed vorig jaar in oktober. Vorige week reed ik met hen in de wagen ergens naartoe toen mijn dochter opeens zei: ‘mama, krijg ik een goocheldoos?’ Omdat het bij haar verjaardag al een discussiepunt was (voor de meeste dozen was ze eigenlijk een beetje jong) en omdat toen ook niet echt duidelijk was vanwaar die interesse opeens kwam, vroeg ik haar waarom ze zo graag een goocheldoos wil. ‘Dan kan ik opa terug levend toveren, want ik mis hem zo.’ Slik, daar zit je dan, achter het stuur van de wagen in het verkeer met geen plaats om zo maar langs de kant te gaan staan, met een hoofd vol kennis maar een mond vol tanden. Kan het typischer zijn voor een kind? Op een onverwacht moment, zo uit het niets. Magisch denken. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is, alsof ze om een koekje vraagt. Een voorbeeld uit de boekjes!!!

Ik heb haar dan maar duidelijk gemaakt dat zelfs met die goocheldoos opa nooit zal terug komen, dat hij altijd in ons hartje zal zijn en kort bij ons, maar dat we hem nooit kunnen terugbrengen. Dat ik hem, net als haar, heel erg mis. Dat het heel normaal is dat ze nog veel verdriet heeft. Dat ik ook graag een toverdoos zou hebben die hem weer levend zou kunnen maken. Maar dat we alleen maar kunnen blijven vertellen over hem, alle gekke en lieve herinneringen, zodat we hem kort bij ons voelen en nooit vergeten. Haar antwoord? ‘Ok, mama, maar mag ik dan straks in het zwembad?’ Tja, zoals ik al zei, zo uit de boekjes.

Lees meer

rouwen doe je niet verkeerd, maar op je eigen manier

‘Misschien moet ik nog wat harder proberen?’ zei ze. Voor me zit een mevrouw die een tijd geleden haar man verloor. ‘Ze zeggen dat ik het moet loslaten en leren aanvaarden, dat het nu toch al zo lang geleden is. Dat ik me moet vermannen. Maar dat lukt me niet. Het blijft zo een pijn doen. Ik mis hem elke dag in alle dingen die ik doe. Wat doe ik verkeerd?’

Natuurlijk doet deze mevrouw niets verkeerd. Verkeerd zijn de mensen die met hun goed bedoelde adviezen haar nog dieper in de put duwen: loslaten, aanvaarden, verwerken; mooie woorden voor in een quote, maar in het echte leven gaat het er anders aan toe. Daar doet verlies pijn, tot in het diepste van je ziel. In het echte leven gaat rouwen nooit over, het verandert hooguit een beetje.

Laat ons ophouden met mensen te bestoken met dooddoeners en iedereen over dezelfde kam te scheren. Iedereen rouwt anders. Laat ons in de plaats daarvan erkennen en eren wat rouwenden voelen, luisteren naar wat ze nodig hebben zodat ze het gevoel krijgen gehoord te worden en niet beoordeeld.

Lees meer

een doodgewoon kind

Net een mooi artikel gelezen: verwacht geen wondertjes. Over de hoge verwachtingen die we van onze kinderen hebben, al van bij de geboorte. Het is natuurlijk een woord, een cliché, ouders die hun kind een wonder noemen. Het stond ook op het geboortekaartje van onze zoon. Maar waar wij, zoals vele ouders, het woord gebruikten om uit te drukken hoe bijzonder het is dat een kind gezond geboren wordt, dat alles er op en eraan zit, wilde men in dit artikel aankaarten dat we als ouders soms te hoge verwachtingen hebben. Kinderen zijn onze wonderen en ze moeten wonderen verrichten: ze moeten het goed doen op school, en goed zijn in hun sport, en sociaal, en knap, en … We verwachten wonderkinderen, met de beste bedoelingen, maar maken het kinderen daardoor soms wel heel moeilijk. Kinderen hebben het gevoel dat ze ons niet mogen teleurstellen en krijgen zo een wonderlijke last op hun schouders.

Waarom niet gewoon blij zijn met een doodnormaal, gewoon, doorsnee, gelukkig kind? Een kind dat niet de beste is in de klas, niet de grootste sportman is, niet de knapste, slimste, liefste, beste, maar gewoon jòuw kind? Een kind dat mag fouten maken, dat mag gewoon zijn, dat vooral mag gelukkig zijn met wat het zelf wil.

Lees meer

Van faalangst naar ‘yes, ik heb een fout gemaakt’

Regelmatig krijg ik telefoon van ouders om hun kind aan te melden omdat het FAALANGST heeft. Ik zet het woord met opzet in hoofdletters omdat het voor ouders een vreselijk besef en gevoel is wanneer ze merken dat hun kind bang is om fouten te maken. Maar ik zet het ook in hoofdletters omdat het een vreselijk en zwaar woord is, alsof fouten maken falen is. Iedereen maakt fouten, niemand is perfect. Maar waarom zijn steeds meer kinderen bang om die fouten te maken?

Bijna altijd hoor ik dat de school en de leerkrachten heel erg hun best doen. Ze motiveren de kinderen door stickers uit te delen wanneer ze een oefening juist hebben, een applaus wanneer ze het juiste antwoord geven, belonen in plaats van bestraffen. Gelukkig, fantastisch. Maar waarom geen applaus wanneer iemand een fout antwoord geeft? Een sticker voor het vinden van een oplossing voor een fout antwoord?

Gelukkig zijn heel veel ouders, scholen en leerkrachten al zo ver dat ze het goede belonen in plaats van het foute af te straffen. Yes, fouten maken mag!!!!!!!!! Mijn oproep gaat nog een stap verder. Laat ons ook fouten toejuichen want daar kunnen kinderen, en wijzelf ook, uit leren. Fouten maken mag!!! Fouten maken is plezant, want dan kan ik weer iets leren en ben ik weer een stap verder!!!!!

Lees meer

afscheid van een koning

Ik heb dit weekend afscheid genomen van een koning, samen met heel veel mensen. Het was dan ook een heel bijzondere koning. Zijn regeerperiode hier op aarde was niet zolang, net geen 8 jaar, maar hij heeft op die korte tijd een onvergetelijke indruk gemaakt op veel mensen. Hij was zo bijzonder dat hij op die korte tijd van hospitaalridder tot koning gekroond werd . Ik heb hem niet persoonlijk gekend, deze koning, maar zijn mama en papa hebben zo sprekend, mooi, veelzeggend over hem verteld dat ik toch het gevoel heb dat ik hem een beetje heb gekend. 

Ik kan mijn bewondering niet onder stoelen of banken steken. Bewondering voor zijn moed, positiviteit en vechtlust. Net zoals de kracht en liefde die van zijn mama, papa, broers en zussen spatte toen ze hem binnen en buiten begeleidden. Ik blijf het onrechtvaardig vinden, dat zo een jonge koning, zoveel moet meemaken. Maar de positiviteit die in zijn afscheid de boventoon had, wil ik ook hier houden. Dat verdient hij, de kleine grote held, zoals zijn broer hem noemde. 

Het heeft een diepe indruk op mij nagelaten, hijzelf en zijn familie, het mooie afscheid. Dit alles in een typisch frozen-decor, een echte olaffan waardig. Ik denk dat hij hierboven ook al een diepe indruk heeft gemaakt want hij heeft ze zover gekregen om het net dit weekend te laten sneeuwen. Hij zal voor mij altijd de enige echte Olaf zijn. 

Het is nu aan de rest van de koninklijke familie om verder te regeren zonder hem, maar hij blijft bij hen, in hun hart en in allerlei kleine dingen. Want deze kleine koning verdwijnt nooit. Hij zal in vele mensen verderleven. 

Vandaar, maak ik een diepe buiging, voor hem, zijn familie en hun moed. Er rest mij niets meer dan met alle respect uit volle borst te roepen: leve de Koning!

Lees meer

verliezen is je leven even op pauze zetten

Wanneer je een belangrijk verlies lijdt, staat je leven even op pauze. Het is alsof de wereld voor jou blijft stilstaan terwijl het leven rond je doordraait. In een film zouden ze het personage ‘freezen’ en de rest van de figuranten zouden in beweging blijven. Dat is zo bij een overlijden maar natuurlijk ook als je je job, je relatie, gezondheid, … verliest. Ook dan weet je even niet hoe het verder moet.

Helaas bestaat er geen terugdraaiknop in ons leven, alleen even een gedwongen pauzeknop.  Het is maar door te rouwen dat je voorzichtig op de play knop kan drukken. Soms maar voor even, soms voor iets langer om dan weer op de pauzeknop te duwen. Meestal beginnen we met een vertraagde versie, het sterk vertraagd afspelen van het dagdagelijkse leven. Gedwongen inkopen doen, de kinderen naar school doen, wassen en plassen,… Op automatische piloot, alsof we het niet zelf doen. Maar het begint weer wat te lopen, in een sterk aangepaste versie.

Het is maar door te rouwen, ieder op zijn of haar eigen manier, dat het verlies een (nieuwe) plaats kan krijgen in je leven. Het zal nooit meer zijn als voordien, de film van je leven is blijvend veranderd, maar hij kan wel verder spelen, als jij er klaar voor bent en jezelf de kans geeft om op je eigen manier te rouwen. En als ik zeg, ieder op zijn eigen manier, is dat ook letterlijk zo. Geen enkel verlies wordt op dezelfde manier beleefd. Ieder verlies is voor iedereen anders. Dat maakt het natuurlijk soms ook moeilijk om begrip op te brengen als mensen anders dan jou rouwen. Dat maakt dat er tijdens een rouwproces vaak ruzies ontstaan die zo banaal of onbegrijpelijk zijn. Vervelend, maar logisch. Maar het is wel nodig om te rouwen. Dat is de enige manier om de playknop weer in te drukken, om de film weer te laten lopen.

Of zoals ik onlangs in een boek las: verliezen is bevriezen, rouwen is ontdooien. Het leven kan maar weer beginnen stromen als het rouwproces genoeg ontdooid heeft. Wanneer dat is, hoe het verloopt, hoelang het duurt, is voor iedereen anders. De ene kan enkel wenen, de andere wil doen, de ene wil praten, de andere wil erover zwijgen, de ene pikt onmiddellijk de draad weer op, de andere lijkt niet meer verder te kunnen gaan. En alles mag, als het maar loopt, hoe langzaam ook.

Lees meer

Moeten is blokkeren, willen en mogen is creeëren

Onlangs kwam ik een mooie ‘oneliner’ tegen: moeten is blokkeren, willen en mogen is creeëren. Ik betrap mezelf vaak op het zinnetje ‘ik moet’. Ik moet nog naar de winkel, ik moet nog eten maken, ik moet nog poetsen, … en ga zo maar verder. Op die manier leggen we onszelf druk op. Ontspannend en fijn is anders. Daardoor lopen we gestresseerd en slechtgezind rond, ons haastend van het ene naar het andere. Of we daardoor meer doen in minder tijd? Ik betwijfel het. Of we er meer stress van krijgen? Dat is zeker. Het is nu eenmaal zo dat wat we moeten, vaak iets is wat we niet graag doen. Terwijl wanneer we zelf iets willen, dat we ons er gemakkelijker aan zetten en het nog graag doen. ‘Je moet langskomen’ of ‘je mag langskomen’. We worden in beide situaties verwacht, maar ik voel me vrijer en welkomer bij het tweede zinnetje.

In plaats van moeten het woordje willen gebruiken vermindert natuurlijk de stress en de tijdsdruk niet, maar het kan wel een ander gevoel geven. Ik moet geen eten maken, maar ik wil het graag. Of zelfs, ik mag koken voor de mensen die ik graag zie. Het lijkt misschien wat zweverig. Maar als je een kind zegt: je moet je schoenen aandoen, of je vraagt: ik wil graag dat je je schoenen aandoet. Geef toe, het klinkt toch al heel anders. Het is geen toverspreuk die altijd werkt, die maakt dat je kind altijd zonder tegensputteren doet wat je vraagt. Maar als jezelf kalm probeert te blijven, straal je dat ook uit en dat brengt ook rust voor je kind.

Ook voor mensen in een rouwproces kan het een groot verschil uitmaken. Wanneer ze enkel nog leven vanuit alles wat ze moeten en geen rekening meer houden met wat ze willen, zorgt dat voor extra last. Mensen die iets of iemand verloren hebben, hebben vaak veel dat ze in orde ‘moeten’ brengen: papierwerk, mensen en instanties op de hoogte brengen en andere verplichtingen. Net op een moment dat hun hoofd echt naar iets anders staat, ‘moet’ er vanalles geregeld worden.  Maar ook wanneer je rouwt om iemand mag je willen: je mag willen slapen, willen wenen, willen roepen, willen zwijgen, willen alleen zijn. Het mag, het moet niet, maar willen is toegestaan. En wanneer dat wat moet er net teveel aan is, vraag dan of iemand je kan helpen met het moeten, want je hebt echt genoeg aan je hoofd zonder dat je daar je hoofd nog over moet breken.

Ik probeer mezelf bewust te zijn van het zinnetje ‘ik moet…’ Al was het maar dat ik me er bewust van ben hoe vaak ik het wel zeg. Dat ik weet dat vaak dingen niet moeten, dat ik de keuze heb, dat ik mag willen en mezelf niet altijd ‘moeten’ moet opleggen.

Lees meer

blijheid, boosheid, angst en verdriet

Een mens heeft vier basisemoties: blijheid, boosheid, angst en verdriet. Met blijheid hebben weinig mensen moeite. Het is fijn om met een blij mens te praten. Iemand die zingt, springt, lacht, praat moet meestal niet lang zoeken naar gezelschap.

De andere emoties hebben meestal een ander effect. Als je aan iemand zegt bang te zijn, krijg je al snel de reactie: ‘daar moet je toch niet bang voor zijn’. Of je verzeilt in een eindeloze, politieke discussie. Hierdoor krijg je onrechtstreeks de boodschap: zwijg nu maar, want ik wil het niet horen en ik vind jouw angst helemaal niet gegrond. Je stelt je een beetje aan.

Iemand die verdrietig is kan meestal wel op wat troostende woorden en armen rekenen. Als het maar niet te lang duurt, want dan vinden we het vervelend. Helaas krijg je vaak ook reacties die niet helpen, oneliners die meer kwaad doen dan goed: ‘Er zijn nog genoeg vissen in de zee’, ‘Die job was toch niet helemaal jouw ding’, ‘Hij heeft toch niet afgezien’… Gelukkig worden deze woorden meestal te goeder trouw uitgesproken, vanuit oprechte bezorgdheid. Maar ze helpen je geen stap vooruit.

Boosheid is een heel ander verhaal. Het maakt mensen bang, onmachtig, zelfs boos. Het lokt discussies en ruzies uit terwijl er vaak iets achter die boosheid zit, maar weet iemand niet hoe die zich kan of mag uiten. Misschien heeft hij geleerd dat het beter is zich te verstoppen achter een sterke muur en dat boze woorden mensen op een veilige afstand houden.

Elke emotie heeft zijn betekenis en doel: blijheid maakt je gelukkig, angst beschermt je, verdriet helpt gevoelens naar buiten brengen en boosheid verdedigt je. Gun jezelf en een ander deze emoties want ze zijn essentieel in ieder mensenleven. En probeer niet te snel te oordelen want misschien zit er een heel ander verhaal achter een gedrag.

Lees meer